Wat is een miskraam?

Een miskraam is het verlies van een niet-levensvatbare vrucht, in de eerste twee tot vier maanden van de zwangerschap. De oorzaak van een vroege miskraam is bijna altijd een aanlegstoornis. Het vruchtje is niet in orde en de natuur vindt als het ware een logische oplossing: het groeit niet verder en het lichaam stoot het af. Een zwangerschap bestaat uit een vruchtzak en een embryo. Het embryo ontwikkelt zich bij een normale zwangerschap tot een kind. Bij een miskraam is vaak alleen de vruchtzak aangelegd, zonder embryo. De oorzaak van deze gestoorde aanleg is meestal een chromosoomafwijking die bij de bevruchting is ontstaan. In de regel gaat het hier niet om erfelijke afwijkingen, zodat er geen gevolgen zijn voor een volgende zwangerschap. Een eerste miskraam is geen reden voor nader onderzoek; dat wordt pas geadviseerd na meerdere miskramen. Ook dan levert onderzoek bij het overgrote deel van de vrouwen slechts zelden een duidelijke verklaring voor de miskramen op.

Vroege miskramen komen betrekkelijk vaak voor: bij tenminste één op de zes zwangerschappen is er sprake van. Dit betekent dat in Nederland jaarlijks meer dan 20.000 vrouwen een miskraam meemaken.

Verschijnselen bij een dreigende miskraam

Zwangerschapsverschijnselen zoals gespannen borsten en ochtendmisselijkheid nemen soms af vlak voor een miskraam. Vaginaal bloedverlies en soms wat menstruatieachtige pijn bij een jonge zwangerschap kunnen optreden. Het gebeurt regelmatig dat er geen verschijnselen van een miskraam zijn en dat de miskraam wordt vastgesteld tijdens het eerste echo-onderzoek. We noemen dit dan een missed abortion.
Bloedverlies in het begin van de zwangerschap duidt niet altijd op een miskraam. Het kan ook veroorzaakt worden door:
• De baarmoedermond (portio) kan door de enorm verbeterde doorbloeding makkelijker bloeden. Bloedverlies komt dan vooral voor na gemeenschap of na (harde) ontlasting.
• Een innestelingsbloeding: een bloeding die ontstaat als de vrucht zich innesteld in de wand van de baarmoeder.
• Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, oftewel een extra uteriene graviditeit (EUG) Hierbij is het vruchtje niet in de baarmoederholte ingenesteld,maar in of nabij de eileider.
• Vrij zeldzame oorzaken van bloedverlies vroeg in de zwangerschap zijn het afsterven van een tweede vruchtje van een tweeling en een bloeding in de baarmoeder naast het vruchtzakje.

Wat te doen als een miskraam is vastgesteld?

Omdat een aanlegstoornis van de zwangerschap of het afsterven van de vrucht de oorzaak is van een miskraam, is behandeling nooit mogelijk. Medicijnen of maatregelen zoals bedrust of stoppen met werken zijn dan ook zinloos.
Je kunt een miskraam op verschillende manieren doormaken:
• afwachten tot de miskraam spontaan optreedt
• curettage: een ingreep waarbij de gynaecoloog het zwangerschapsweefsel via de vagina en de baarmoederhals verwijdert
• medicatie: vaginaal worden er tabletjes ingebracht om een uitstoting uit te lokken
• Ook is altijd een tussenoplossing mogelijk, zoals een tijdje afwachten en als het te lang duurt, alsnog een curettage.

Manieren om een miskraam door te maken

Afwachten
Bloedverlies in de tweede of derde maand van de zwangerschap is vaak het eerste teken van een miskraam. Meestal komt een miskraam na dit eerste bloedverlies binnen een aantal dagen op gang, maar soms duurt dit nog een week of zelfs een paar weken. Geleidelijk ontstaat krampende pijn in de baarmoeder en neemt het bloedverlies toe, zoals bij een zeer hevige menstruatie. In de loop van enkele uren wordt de vruchtzak nu uit de baarmoeder gedreven. De miskraam heeft dan plaatsgevonden. De vruchtzak is herkenbaar als een met vocht gevuld blaasje met een vliezig omhulsel dat gedeeltelijk met roze vlokken is bekleed. Vaak komen ook bloedstolsels vrij, die meer donkerrood en glad zijn. Sommige vrouwen twijfelen over het verschil tussen de vruchtzak en een stolsel. Een stolsel kun je met je vingers uit elkaar trekken tot er niets van overblijft, bij een vruchtzak herken je vaak een met helder vocht gevuld blaasje. De pijn verdwijnt vrijwel direct na een miskraam die normaal verloopt. Het bloedverlies vermindert snel en is vergelijkbaar met de laatste dagen van een menstruatie. Als de miskraam achter de rug is, kun je ons hiervan op de hoogte stellen.
Veel vrouwen geven de voorkeur aan afwachten, omdat een spontane miskraam de natuurlijke gang van zaken is. Zij willen hun verdriet om het verlies van een gewenste zwangerschap thuis beleven. Een voordeel is dat eventuele (zeldzame) complicaties ten gevolge van een curettage worden vermeden. Sommige vrouwen vinden echter dat het afwachten veel onzekerheid oplevert en het normale leven verstoort, terwijl zij soms ook nog zwangerschapsklachten hebben. Een ander nadeel is dat er een kleine kans bestaat dat de zwangerschap niet in zijn geheel naar buiten komt (incomplete miskraam of abortus incompletus). Het bloedverlies blijft dan aanhouden. In dat geval moet alsnog een curettage plaatsvinden. Afwachten kan medisch gezien geen kwaad en heeft geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap. Wel is het soms emotioneel zwaar.

Curettage
Een curettage is een kleine ingreep. We zullen je hiervoor verwijzen naar de gynaecoloog.
De gynaecoloog zuigt op de operatiekamer de baarmoederholte via de vagina door een dun slangetje (vacuümcurette) leeg of maakt deze met een curette (een soort lepeltje) schoon. De ingreep duurt ongeveer 5-10 minuten en gebeurt in de meeste ziekenhuizen in dagbehandeling. Als je gezond bent, is een curettage een ingreep met een zeer klein risico op complicaties.

Misoprostol
In sommige gevallen is het mogelijk om een curettage te bewerkstelligen met medicijnen (misoprostol). Door het inbrengen van tabletten in de vagina wordt een spontane miskraam veroorzaakt. De gynaecoloog zal met je bespreken of dit in jouw situatie mogelijk is of niet. Het grote voordeel hiervan is dat er geen operatieve ingreep nodig is en dat je de miskraam alsnog in je eigen omgeving kunt doormaken. Nadeel is dat dit net als bij een spontane miskraam niet altijd leidt tot een complete abortus en er alsnog een curettage op de operatiekamer moet plaatsvinden.

Er zijn geen gevolgen voor een volgende zwangerschap. Vrouwen die kiezen voor een curettage noemen vaak als argument dat zij het vervelend vinden met een niet-levensvatbare vrucht rond te lopen. Ook het afwachten en de onzekerheid over het tijdstip van de miskraam wegen soms zwaar. Een curettage heeft het voordeel dat aan deze negatieve gevoelens een eind komt. Het verdriet over de miskraam zelf moet dan nog wel verwerkt worden. Onze ervaring leert dat het voor het verwerkingsproces goed is niet te snel in te grijpen.

Complicaties na een miskraam

Wanneer moet je na een spontane miskraam of curettage medische hulp inroepen?
• Hevig bloedverlies, meer dan een maandverband binnen een half uur tijdens de miskraam, zeker als je daarbij klachten krijgt van sterretjes zien, of duizeligheid
• Aanhoudende klachten
Bij krampende pijn en/of zeer fors bloedverlies na de miskraam of curettage. Vaak is er dan nog een rest van de zwangerschap in de baarmoeder aanwezig. Een (nieuwe) curettage kan noodzakelijk zijn.
• Koorts (temperatuur >37,5 C) tijdens of kort na een miskraam. Dit kan op een ontsteking in de baarmoeder wijzen.
• Als je ongerust bent over het verloop van de miskraam

Lichamelijk en emotioneel herstel

Het lichamelijk herstel na een spontane miskraam of een curettage is meestal vlot. Gedurende één tot twee weken bestaat vaak nog wat bloedverlies en bruinige afscheiding. Het is verstandig met gemeenschap (sex) te wachten tot het bloedverlies voorbij is. Hierna is het lichaam voldoende hersteld om weer opnieuw zwanger te worden. Het zwanger worden op zich wordt door een miskraam niet bemoeilijkt. Ook is het uit medisch oogpunt niet noodzakelijk een aantal maanden te wachten met opnieuw zwanger te worden. De volgende menstruatie verschijnt na ongeveer zes weken, soms een paar weken eerder of later. De verwerking van een miskraam verschilt; iedereen, vrouw en man, doet dat op haar of zijn eigen manier. Ook de omstandigheden spelen een rol. Het is moeilijk aan te geven hoe lang dit proces duurt.

Is een volgende miskraam te voorkomen?

Als je opnieuw zwanger wilt worden, is het verstandig zo gezond mogelijk te leven. Dat betekent gezond en gevarieerd eten, niet overmatig drinken, niet roken en geen medicijnen innemen zonder overleg. Toch is het niet mogelijk een miskraam te voorkomen, ook als je je aan deze regels houdt. Voor elke vrouw die (opnieuw) zwanger wil worden, luidt het advies om dagelijks een tablet foliumzuur van 0,5 mg of multivitamines speciaal voor de zwangerschap te gebruiken.

Aanmelden